شرح حال آیت الله محقق کابلی

                                                                        شرح حال آیت اللَّه محقق نجفى کابلى

دوران کودکى و تحصیلات

آیة اللَّه محقق نجفى کابلى در تابستان 1307 ه.ش، در روستایى، واقع در شمال غرب کابل و در یک خانواده‏مذهبى و مخلص اهل البیت دیده به جهان گشود، از آنجائى که در خانواده ایشان، آموزش، تربیت، خصلت ومنش مذهبى حاکم بود، لذا نخستین گامهاى آموزش را در محیط آموزشى خانواده برداشته و در سن 7 سالگى‏در نزد برادر خود نور احمد؛ آموزش ابتدائى را شروع نموده و قرآن شریف و کتب فارسى درسى رایج را درنزد ایشان فرا مى‏گیرند.

بعد از طى این مرحله ابتدائى در محیط آموزشى بیرون از خانواده قدم نهاده و شروع به فراگیرى علوم عربى واسلامى چون ادبیات )مانند صرف، نحو، معانى، بیان و...( منطق، فقه و اصول مى‏نماید، بدلیل فقدان یک‏سیستم آموزشى منظم و پیشرفته و نبود مدرسه و حوزه علمیه درسى، این مضامین را بطور پراکنده و به شیوه‏سنتى و محلّى در نزد روحانیون محل و کابل تلمّذ مى‏نماید.

با توجه به مشکلات موجود از نظر آموزشى، امکانات و خفقان سیاسى، فرهنگى، مذهبى حاکم بر جامعه‏افغانستان ایشان با جدیّت و علاقه فراوان درسهاى حوزوى و آموزش علوم اسلامى را دنبال مى‏نمایند و درطى این مدت کتابهاى مهم درسى چون: جامع المقدّمات، شرح ملاّ جامى، مغنى، سیوطى، مطوّل )متون‏درسى ادبیات عربى( حاشیه ملا عبداللَّه )متن درسى منطق( معالم الاصول، قوانین )متون درسى اصول فقه( وکتاب شریف شرح لمعه )متن درسى فقه( را به پایان مى‏برد. با پایان رسانیدن حدّ نهائى، امکان ادامه‏تحصیلات در کابل عملاً زمینه استمرار تحصیل در آنجا منتفى مى‏گردد.

تا اینکه سرانجام با اعتقاد و توکل به خداوند ایشان تصمیم مى‏گیرد که راهى حوزه علمیه نجف اشرف گردد.

در سال 1332 وارد حوزه علمیه نجف اشرف مى‏گردد و تحصیلات خویش را از دو متن درسى سنگین حوزه‏علمیه در فقه و اصول یعنى »رسائل« و »مکاسب« شروع مى‏نماید و از محضر رجال نامى حوزه علمیه‏نجف‏اشرف آیةاللَّه سید عبدالاعلى سبزوارى؛و آیة اللَّه شیخ کاظم تبریزى و آیة اللَّه شیخ عبدالحسین رشتى وآیة اللَّه شیخ محمد تقى آل‏راضى این دو کتاب بسیار ارزشمند را فرا مى‏گیرد و متن مهم درسى کفایه الاصول رادر محضر اساتید بزرگ چون مرحوم شیخ صدرا و مرحوم شیخ مجتبى لنکرانى به پایان مى‏رساند و مقدارى ازمتن درسى عمیق فلسفى شرح منظومه را از محضر شیخ عباس قوچانى فرا مى‏گیرد.

بعد از پایان سطوح عالیه، در زمستان سال 1334 وارد حلقه درس خارج اصول حضرت آیت اللَّه خوئى1مى‏گردد و همچنین در حلقه درس خارج فقه از کتاب مکاسب آیة اللَّه شیخ محمد باقر زنجانى حاضر مى‏گردد.

شاید در سال 1336 است که حضرت آیة اللَّه خوئى؛ خارج فقه را به ترتیب کتاب ارزشمند فقهى عروة الوثقى‏آغاز مى‏نماید و حضرت آیة اللَّه محقق نیز در محضر درس خارج فقه ایشان شرکت مى‏نماید، بعد از پایان‏خارج مکاسب توسط آیة اللَّه شیخ محمد باقر زنجانى، در درس خارج فقه زعیم حوزه علمیه نجف اشرف‏حضرت آیة اللَّه حکیم»قده« حاضر مى‏شود، و همچنین مدتى را در دروس خارج فقه آیة اللَّه سید حسین‏حمامى و درس خارج اصول آیة اللَّه شیخ حسین حلّى شرکت مى‏نماید.

آیة اللَّه محقق در شرایطى که در حلقات درسى خارج بزرگان و اساتید حوزه علمیه نجف حضور مى‏رساند ازمتون درسى سطوح عالیه که زمینه ساز اجتهادند هرگز غفلت نورزیده و به مطالعه، تدریس و تحقیق دوباره آنهامى‏پردازد و در جهت استحکام پایه‏هاى فقهى و اصولى اجتهاد و حضور و تسلط بیشتر در منابع استنباط،کتابهاى درسى: شرح لمعه، قوانین، رسائل، مکاسب و کفایة الاصول را هماهنگ با دروس خارج براى طلاب‏علوم دینى تدریس مى‏نماید و خود جزو اساتید حوزه علمیه نجف اشرف مى‏شود و حلقات متعدد دروس‏حوزوى را ایجاد مى‏نماید.

تقریرات و آثار علمى و تحقیقاتى ایشان در دوران تحصیل:

1 - درس خارج فقه آیة اللَّه العظمى خوئى؛ به ترتیب متن »عروة الوثقى« تا اواخر کتاب صلوة تقریباً چهارده‏سال به طول مى‏انجامد و در طى این مدت ایشان مرتب در این درس شرکت ورزیده به دقت یادداشت بردارى‏مى‏نماید و بعد با اضافه کردن تحقیقات و نظرات خود دفاتر متعددى از این بحثها را تهیّه و تنظیم مى‏نماید ویک جلد را به اسم تحریر العروة به چاپ مى‏رساند و بقیه در حدود 9 جلد دیگر بدون چاپ باقى مى‏ماند.

2 - همچنین درس خارج اصول آیة اللَّه خوئى؛ را به دقت نوشته و به نام »انقح التقریرات« با قلم شیواى خودتنظیم مى‏نماید، اما از آنجائى که تقریرات اصول حضرت آیة اللَّه خوئى؛ به ترتیب، بخش اصول لفظیه توسطآیة اللَّه شیخ محمد اسحاق فیاض و اصول عملیه توسط آیة اللَّه سید محمد سرور واعظ؛ به چاپ سپرده‏مى‏شود، لذا ایشان دوباره لازم نمى‏بیند که »انقح التقریرات« را نیز به چاپ برساند.

3 - سایر دروس خارج فقه و اصول از بزرگان دیگر را که حاضر شده است نیز بطور دقیق و مرتب نوشته وتنظیم نموده است.

نکات قابل توجه در ایام تحصیلات ایشان

1 - توکّل، توسل تهذیب و تهجّد

ایشان در طول تحصیلات و بعد از آن هیچگاه حالات توکل به خداوند متعال و توسل به ائمه اطهار: را از دست‏نداده است و در ارتباط دائم با این مجارى فیض الهى بوده است.

2 - تحمّل سختى‏ها و مشکلات

آیة اللَّه محقق دوران تحصیلات خود را با مشکلات و سختى‏هاى زیادى از نظر مسکن، هزینه و امکانات سپرى‏نموده است اما با توسل به ائمه اطهار: چون کوه در برابر همه این مشکلات مقاومت نموده وبه تحصیلات ادامه‏داده است. ایشان از اوائل تشرّف به نجف اشرف تا مدتها در تنگنا بوده و از نظر مسکن با مشکلات مواجه بوده‏است؛ در ابتدا تلاش زیادى براى یافتن اطاق در یکى از مدارس مى‏نماید اما موفق نمى‏شود تا بالاخره مجبورمى‏شود خدمت حضرت آیة اللَّه حکیم1 مى‏رسد و وضعیت خود را به ایشان گزارش داده و عرض حال‏مى‏نماید و آیة اللَّه حکیم به متولى مدرسه آقاى سید کاظم یزدى دستور مى‏دهد که ایشان را در مدرسه جاى‏دهد!

3 - نظم دقیق در زندگى

در طول تحصیلات و بعد از آن، ساعات و دقایق عمرش تقسیم بندى شده است، نمونه بارز از این نظم دقیق دردوران تحصیل ایشان، حضور مرتب و همیشگى در جلسات درس است که کمترین تخلّف و بى نظمى ارادى‏در برنامه‏هاى درسى ایشان دیده نمى‏شود براى افراد عادى بسیار جاى تعجب است که حتى در هفده سال‏حضور در درس خارج، ایشان فقط یک جلسه یا دو جلسه غیبت داشته است و کلیه جلسات دیگر دروس‏خارج را مرتب و سر ساعت حضور پیدا کرده است

4 - توجه به مطالعات و موضوعات جنبى

آیة اللَّه محقق با توجه به وقت کمى که داشته است، ثقل و سنگینى کار خود را روى تحقیقات و دروس حوزوى‏پایه و متون قرار مى‏دهد، اما در عین حال از سایر مضامین فرعى و مطالعات جنبى نیز غافل نیست و لذا قسمتى‏از اوقات خود را به مطالعه پیرامون مسائل اعتقادى، اخلاقى، سیاسى و اجتماعى اسلام و برنامه‏هاى تمرین‏سخنرانى و غیره اختصاص مى‏دهد.

5 - کار روى متون درسى پائین‏تر در حین ادامه تحصیلات بالاتر

چنانچه قبلاً اشارت رفت، روش ایشان این بوده است که در عین حال که تحصیلات خود را در سطوح ومراحل بالاترى ادامه مى‏داده و به دروس خارج مشغول بوده اما هرگز از متون درسى پائین غافل نبوده است وبار دیگر با افق فکرى بازتر و دید محققانه‏تر متون درسى پیشین را )که یکبار بدقت آنها را گذرانده است( موردمطالعه و بررسى قرار داده و به بحث و تدریس آنها مى‏پردازد.

6 - ارتباط با اساتید

آیة اللَّه محقق روابط بسیار خوب و نزدیکى با اساتید خود داشته است، اساتیدى که هر کدام از اساطین و رجال‏نامدار حوزه علمیه بوده‏اند و اساتید نیز به ایشان عنایت و توجهى خاص داشته‏اند. یکى از مراجع عظام درحوزه علمیه نجف اشرف اجاره منزل ایشان را شخصاً پرداخت مى‏کرده و این نمونه‏اى است که نشانگر ارتباطنزدیک و علاقه خاص بین این شاگرد و استاد بوده است، در میان بزرگان واساتید برجسته حوزه علمیه ارتباطایشان با سه اسطوانه و شخصیت عظیم حوزه، قابل توجه است یعنى حضرات آیات عظام: حکیم، امام خمینى و خوئى)رضوان اللَّه تعالى علیهم( و توجه خاص این آیات عظام به ایشان به عنوان یک شاگرد و شخصیت‏برجسته، مستعد و متعهّد است و ایشان افتخار نیابت عام دو تن از این مراجع عظام را داشته است.

بازگشت از نجف اشرف و اقامت در کابل

ایشان با بیست سال تحصیل، تحقیق و تدریس مستمر در حوزه علمیه نجف اشرف و در ظل توجهات ائمه‏اطهار: به مرحله اجتهاد مسلّم رسیده و با بار سنگین فرهنگى و اندوخته‏هاى عظیم از علوم اسلامى ازنجف‏اشرف به‏تاریخ (51/2/22) عازم وطن‏خویش مى‏گردند.

هنگامى که خبر ورود ایشان به خاک افغانستان در کابل انتشار یافت مؤمنین با صد و پنجاه ماشین تا غزنى وقندهار به استقبال شتافتند و توجه دولت و ملّت را به خود جلب نمودند، و اهالى کابل سؤال مى‏کردند که این‏کدام شخصیت عظیم است که از او چنین استقبال مى‏شود و مردم در هاله‏اى از بهت و تحیّر رفته بودند، زیرا تاآن زمان از هیچ شخصیت علمى چنین استقبالى نشده بود

آیة اللَّه محقق بعد از برگشت از نجف اشرف به کابل فعالیتها و خدمات گسترده خویش را در محورهاى‏تدریس، تبلیغ، ایجاد و بناى مراکز آموزشى، فرهنگى و مذهبى و رسیدگى و پاسخگوئى به مشکلات‏اجتماعى و امور مذهبى مردم آغاز نموده و با جدیت و اخلاص تمام دنبال مى‏نماید با حضور ایشان در کابل وایجاد حوزه بزرگ درسى؛ شیعیان افغانستان هویت فرهنگى و مذهبى درخشانترى مى‏یابند، جان و روح‏تازه‏اى مى‏گیرند و بر خود مى‏بالند که شاهد درخشش علمى خویش در برابر دیگران هستند.

/ 0 نظر / 27 بازدید