کاظم استادی

My Address آدرس من


‎Create Your Badge‎ Previous Months آرشیو ماهانه Home صفحه اصلی Archive آرشیو شهریور ٩٥ خرداد ٩٥ اردیبهشت ٩٥ آذر ٩٤ مهر ٩٤ امرداد ٩٤ خرداد ٩٤ آبان ٩۳ شهریور ٩۳ تیر ٩۳ خرداد ٩۳ فروردین ٩۳ بهمن ٩٢ آبان ٩٢ مهر ٩٢ شهریور ٩٢ امرداد ٩٢ فروردین ٩٢ اسفند ٩۱ بهمن ٩۱ دی ٩۱ آبان ٩۱ شهریور ٩۱ تیر ٩۱ خرداد ٩۱ اردیبهشت ٩۱ اسفند ٩٠ بهمن ٩٠ آبان ٩٠ مهر ٩٠ شهریور ٩٠ امرداد ٩٠ تیر ٩٠ اردیبهشت ٩٠ بهمن ۸٩ More ... اطلاعات بیشتر
      kazem ostadi (ارائه نظرات و پیشنهادات شما موجب خوشحالی من خواهد شد)
کنابشناسی خط فارسی by: کاظم استادی

کتابشناسى خط فارسى

 کاظم استادى

باسمه‌تعالى

مقدمه

تدوین و تنظیم کتابشناسى، کارى طاقت‌فرسا و زمانبر و ناشیرین است؛ هیچ هیجانى ندارد، هم مراجعه کنندگان محدود دارد و معمولا در کتابفروشیها به دید کتاب بنجل به آن مى‌نگرند. و شاید سالهاى سال در انبار ناشران مى‌ماند. از این مهم‌تر تا مراجعه به آن نشود، کاستى‌ها و نقص‌هاى آن مشخص نمى‌شود.

با این وصف، کسانى که اقدام به تدوین و تنظیم کتاب‌شناسى مى‌کنند اگر وقت زیاد و دقت فراوان صرف کار نکنند که حتماً کارى پخته و مطمئن نخواهد بود. و اگر عمر گرانمایه خود را صرف کنند و ساعتها براى تصحیح و پیدا کردن یک تاریخ نشر یا ناشر و یا نام مؤلف صرف نمایند، شاید خواننده آن به هیچ وجه متوجه زحمات و تلاش و وقت بسیارى که مؤلف براى تدوین کتاب‌شناسى گذاشته، نشود و در صورتى که کتاب‌شناسى یک موضوع، براى مؤلفان و محققان آن موضوع، جزء حیاتى‌ترین ابزارهاى موفقیت به حساب مى‌آید و قدم اول در تألیف کتابهاى تحقیقى مراجعه به کتاب‌شناسى آن موضوع است.

از سوى دیگر تنظیم کتاب‌شناسى واقعآ دشوار و خسته کننده است.[1]  زیرا  تدوین‌گر با یک سرى اعداد و اسامى و عناوین سرکار دارد که اگر خوب دقت کند باز در مراحل حروفچینى و صفحه‌آرایى، زمینه اشتباه او مهیاست. اگر اغلاط کتابهاى معمولى را بتوان با خواندن کلمات قبل و بعد تشخیص داد امّا در کتاب‌شناسى اگر در مراحل حروفچینى قصورى رخ دهد به هیچ عنوان بدون تطبیق مکرر و دقیق نمى‌توان اشتباهات را تشخیص داد، شاید راحت‌ترین نوع کتاب‌شناسى، کتاب‌شناسى توصیفى در زیر موضوعات باشد. چرا که اعداد و ارقام و عناوین و اسامى کمترى دارد و بیشتر معرفى موضوعى کتاب مدنظر است.

همه اینها گفته شد تا شاید نقاط ضعف احتمالى این کتاب‌شناسى بخشیده شود و همچنین قدردانى کوچکى از زحمات عزیزان قبل از من باشد.

براى تدوین کتاب‌شناسى خط فارسى به چهار منبع مراجعه شد. ابتدا «کتاب‌شناسى زبان و خط» که توسط جناب آقاى محمد گلبن تهیه و تنظیم شده و در بهار سال 1356 شمسى، توسط مرکز اسناد فرهنگى آسیا منتشر شده است.

این کتاب 210 صفحه مى‌باشد که چهل صفحه از آن ضمائم خوبى شامل انواع خطوط اختراعى و نمونه صفحات برخى از کتابهاى معرفى شده مى‌باشد.

در تدوین این کتاب‌شناسى، گذشته از استفاده از چندین مجموعه غنى کتاب،[2]

چهارده فهرست و کتاب‌شناسى و دویست و چهارده نشریه ادوارى ـ که مشخصات آنها در پایان این کتاب مندرج است ـ بررسى و فهرست‌نویسى شده است.

این کتاب‌شناسى در دو بخش تنظیم شده و 2459 عنوان کتاب را معرفى نموده است که ما از بخش دوم آن که بخش خط مى‌باشد 742 عنوان کتاب را اخذ نمودیم.

دوم؛ کتاب‌شناسى خط و خوشنویسى که توسط سرکار خانم ناهید حبیبى در 464 صفحه تنظیم شده است و در سال 1375 توسط انجمن هنرهاى تجسمى منتشر شده است.

منبع و مبناى اصلى این کتاب همان کتاب‌شناسى جناب آقاى گلبن است و تمامى 742 عنوان کتب پیرامون خط آن کتاب در کتاب خانم حبیبى درج شده است بعلاوه کتب دیگرى که به آن افزوده شده است.

این کتاب شامل معرفى 2427 عنوان کتاب فارسى و غیر فارسى مى‌باشد. که حجم زیادى از آن صرف معرفى کتب آموزش خوشنویسى شده است. همچنین ترتیب موضوع بندى آن همانند کتاب آقاى گلبن مى‌باشد. از این کتاب‌شناسى نیز تعداد حدود 430 عنوان کتاب اخذ نمودیم، که شامل معرفى کتب خوشنویسى نمى‌شود.[3]

 

منبع سوم؛ کتاب‌شناسى خط‌وکتابت مى‌باشد که آن‌نیز توسط خانم حبیبى آزاد در 296 صفحه تنظیم شده و توسط وزارت ارشاد در سال 84 به مناسبت کنفرانس لوح تا لوح (پیدائى سیر و تحول خط و کتابت) منتشر شده است.

در این کتاب حدود دو هزار عنوان کتاب معرفى شده است. تفاوت این کتاب با کتاب قبلى خانم حبیبى در آن است که بسیارى از عنوانهاى کتاب پیشین ایشان در این کتاب حذف شده[4]  و بسیارى از عنوانهاى جدید در آن اضافه شده است. با دقتى  

که کردم شاید بیشترین عناوین کتابهاى تغییر خط فارسى از این کتاب‌شناسى حذف شده است، به هر صورت، از این کتاب‌شناسى نیز ما حدود 200 عنوان اخذ نمودیم.

منبع آخر؛ تحقیق کتابخانه‌اى و اینترنتى اینجانب مى‌باشد، که حاصل این تلاش حقیر، حدود ششصد عنوان کتاب پیرامون خط فارسى بود که به منابع قبلى افزوده شد.[5]  البته، تعداد کمى از این عناوین مربوط به آثار چاپ‌شده پس از  کتابشناسى‌هاى قبلى است، و اکثراً مربوط به عناوینى است که از دید کتابشناسان قبلى جامانده‌اند.

در این میان، حدود صد عنوان کتاب در کتاب‌شناسهاى قبلى، داراى عناوین تکرارى بود، که آنها نیز حذف گردید. تعدادى از عناوین هم یک عنوان بوده‌اند و همزمان یا در زمان متفاوت، در چند جا منتشر شده‌اند، آنها را تا حد امکان مشخص نموده‌ام. و نیز حدود 100 مورد اشتباه تایپى در اعداد و ارقام کتابشناسى‌ها قبلى وجود داشت، که تصحیح شدند.

کتاب‌شناسى که پیش روى شماست، قصد نداشته است کتب آموزشى خوشنویسى را معرفى نماید.[6]  و بیشتر توجه به خود خط فارسى داشته است.

بنابراین در کتاب حاضر 1957 عنوان کتاب، مقاله و پایان‌نامه، پیرامون خط فارسى، معرفى شده است، که کاملترین منبع کتابشناسى خط فارسى تا کنون مى‌باشد.

براى حسن انجام کار، مؤلف یک کتاب‌شناسى، موظف است تک تک کتب را حضورى، ملاحظه و ملاقات، نماید. البته این کار بسیار دشوار است و تحقق آن، کل طول عمر یک مؤلف را طلب مى‌کند. بنابر این، خوانندگان عزیز باید به همین کتابشناسى‌هاى ناقص، اکتفا کنند و براى مؤلفین آن طلب رحمت نمایند. ان شاء الله



[1] ـ مثلا به عنوان نمونه براى یافتن مشخصات بیشترى از یک مقاله که فقط نام نشریه را به همراه داشتمجبور شدم 45 شماره نشریه را بررسى کنم.

[2] - مثلا: کتاب در پیرامون تغییر خط فارسى، یحیى ذکاء.

[3] ـ براى جلوگیرى از حجیم شدن کتاب مخصوصا از ذکر این عناوین صرفنظر کردیم؛ علاقمندان بهاطلاعات کتب خوشنویسى، مى‌توانند به همان کتاب خانم حبیبى مراجعه نمایند.

[4] - این حذف‌هاى سیاسى، کار تنظیم را بسیار مشکل نمود و مجبور شدیم دو کتاب را کامل با هم تطبیق نماییم تا موارد حذف شده را دوباره به مجموعه اضافه کنیم.

[5] ـ براى اطلاع بیشتر، مى‌توانید به کتابشناسى مختصر پیرامون خط، از پرویز اذکائى (که در آن حدودشصت عنوان کتاب معرفى شده است.) و کتابشناسى‌هاى پایان‌نامه‌هاى خط و خط فارسى و نیز الذریعه ومجلات هنر و مردم و فهارس نسخ خطى، مراجعه فرمایید.

[6] ـ طالبین عناوین خوشنویسى مى‌توانند به منابع قبلى معرفى شده مراجعه نمایند.


Read More ... ادامه مطلب
Link لینک      Comments () نظرات ۱۳٩٠/۱٢/۸

Recent Posts مطالب ارسالی جدید بررسی نسبت برخی از اشیاء در شناخت رنگ حرکت دائمی اختراع دستگاه تشخیص رنگ و رنگهای مکمل آن (مخترع کاظم استادی) کتابشناسی عدم تحریف قرآن منتشر شد نمایشگاه خانوادگی نقاشی در گالری توکای قم اختراع دستگاه بومسیلک متحرک (مخترع کاظم استادی) نسبت خط عربی و مسلمانان جهان به تغییر خط کتابشناسی خط فارسی و تغییر خط خط در ایران هولوکاست خط فارسی
My Tags موضوعات کلی کلیات و شرح حال (۳٦) زبان و ادبیات فارسی (۳٠) داستان و متفرقه (٢٥) تاریخ و جغرافیا (۱۸) زبان سرخ (۱٧) هنر (۱٢) فلسفه منطق کلام (۱٢) قرآن و حدیث (۸) طب و علوم کاربردی (۸) اخلاق و عرفان (٧) احکام (٧)
My Friends دسترسی آسان به یوتوبی یاهو ویکی نبشته ویکی فقه ویکی علوم اسلامی وکی پدیا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وزارت علوم تحقیقات فناوری همراه اول نگارستان اشراق موسسه پژوهشی فلسفه ایران موزه هنرهای معاصر مشابه یاب روایات مرکز مدیریت حوزه علمیه قم مدرسه طراحی رود آیلند مخابرات 118 لغت نامه دهخدا گوگل مترجم گوگل جستجو گوگل پلاس گوگل ارث گنجور کتابخانه ملی کتابخانه مجلس شورای اسلامی کتابخانه دیجیتال نور کتاب قم کتاب اول فیس بوک فرهنگستان هنر فرهنگستان زبان و ادب فارسی عصر ایران سیستم جامع دانشگاهی گلستان سامانه جامع دانشگاه علمی کاربردی سامانه اعلام حساب خانوار سازمان سنجش سازمان حج و زیارت سازمان ثبت احوال کشور روبیمکث دفتر ریاست جمهوری ایران دفتر آیت الله جوادی آملی درگاه کنسرسیوم محتوای ملی دائره المعارف بزرگ اسلامی دانشنامه جهان اسلام دانشگاه ییل دانشگاه مفید دانشگاه قم دانشگاه علمی کاربردی هنر قم دانشگاه علمی کاربردی دانشگاه آزاد قم دانشگاه ادیان و مذاهب دانش سوم / مدرسه ابتدایی هدایت خبرگزاری کتاب ایران خبرگزاری اهلبیت علیهم السلام خانه کتاب جی میل گوگل تبیان تابناک پایگاه مجلات تخصصی نور پایگاه اندیشوران پایگاه احادیث نور بانک سامان انستیتو تکنولوژی روچستر انجمن هنرهای تجسمی ایران انجمن نجوم ایران انجمن طب سنتی ایران آمازون ارزش یابی مدارک تحصیلی